Si të luani me fëmijën nga 0 deri në 2 vjeç sipas moshës

Loja është shumë më tepër sesa argëtim.

Për një foshnjë dhe një fëmijë të vogël, loja është një nga mënyrat kryesore për të njohur botën, për të mësuar si funksionojnë gjërat dhe për të ndërtuar marrëdhënie me njerëzit përreth.

Gjatë dy viteve të para, fëmija zhvillohet me ritëm shumë të shpejtë.

Ai fillon gradualisht të:

• ndjekë objekte me sy;

• kapë lodra;

• rrotullohet;

• ulet;

• zvarritet;

• ecë;

• imitojë;

• kuptojë fjalë;

• përdorë gjeste;

• thotë fjalët e para;

• luajë në mënyrë gjithnjë e më aktive.

Prandaj, edhe mënyra e lojës ndryshon sipas moshës.

Nuk ka nevojë për lodra të shtrenjta apo aktivitete të komplikuara. Shpesh, gjërat më të thjeshta në shtëpi dhe koha e kaluar me prindin janë të mjaftueshme.

Loja nga 0 deri në 3 muaj

Në muajt e parë, loja është shumë e thjeshtë.

Foshnja është duke mësuar të fokusohet te fytyrat, zërat, drita dhe lëvizjet.

Në këtë moshë mund të bëni aktivitete si:

• kontakt me sy;

• të folur me zë të butë;

• buzëqeshje;

• këngë të qeta;

• lëvizje të buta të duarve;

• tummy time kur është zgjuar dhe nën mbikëqyrje.

Flisni me foshnjën gjatë lojës

Nuk është e nevojshme të prisni që fëmija të flasë për të komunikuar me të.

Mund t’i thoni:

“Shiko mamin.”

“Ja dora jote.”

“Po lëviz këmbët.”

Edhe këto momente të thjeshta janë pjesë e lojës dhe komunikimit.

Tummy time

Koha e kaluar me bark mund ta ndihmojë foshnjën të përdorë muskujt e qafës, shpatullave dhe pjesës së sipërme të trupit.

Bëjeni vetëm kur foshnja është:

• zgjuar;

• nën mbikëqyrje;

• në një sipërfaqe të përshtatshme.

Mund të uleni përballë saj dhe të flisni ose të vendosni një lodër të thjeshtë në fushën e shikimit.

Loja nga 3 deri në 6 muaj

Në këtë periudhë, shumë foshnja fillojnë të tregojnë më shumë interes për lodrat dhe objektet.

Mund të provojnë:

• t’i kapin;

• t’i prekin;

• t’i tundin;

• t’i vendosin në gojë;

• të ndjekin lëvizjen e tyre.

Lodrat duhet të jenë të përshtatshme për moshën dhe pa pjesë të vogla që mund të krijojnë rrezik.

Lodrat me tinguj të butë

Një lodër që bën tingull kur tundet mund ta ndihmojë fëmijën të kuptojë lidhjen mes veprimit dhe rezultatit.

Tundeni lehtë dhe thoni:

“Dëgjo!”

Pastaj lëreni fëmijën të provojë.

Pasqyra e sigurt për foshnja

Shumë foshnja pëlqejnë të shohin fytyra.

Një pasqyrë e sigurt për fëmijë mund të jetë shumë interesante.

Mund të thoni:

“Ja bebja.”

“Ku është hunda?”

Nuk është problem që fëmija ende nuk e kupton konceptin e reflektimit.

Qëllimi është eksplorimi.

Loja nga 6 deri në 9 muaj

Në këtë fazë, fëmija mund të bëhet shumë më aktiv.

Mund të:

• ulet me më shumë stabilitet;

• lëvizë lodrat nga një dorë në tjetrën;

• kërkojë objekte;

• godasë dy objekte bashkë;

• interesohet për tekstura.

Loja “ku është?”

Një lojë shumë e thjeshtë është ta mbuloni pjesërisht një lodër me një copë dhe ta pyesni:

“Ku është topi?”

Pastaj zbulojeni.

Me kalimin e kohës, fëmija mund të përpiqet ta gjejë vetë.

Kuti me objekte të sigurta

Mund të krijoni një kuti me disa objekte të sigurta me tekstura të ndryshme.

Për shembull:

• top i butë;

• lugë plastike;

• copë tekstili;

• lodër druri e përshtatshme për moshën.

Fëmija mund t’i prekë, t’i kapë dhe t’i eksplorojë.

Loja nga 9 deri në 12 muaj

Në këtë periudhë, shumë fëmijë janë shumë të interesuar për shkakun dhe pasojën.

Ata mund të:

• hedhin një lodër;

• e marrin;

• e hedhin përsëri;

• hapin dhe mbyllin;

• vendosin objekte brenda kutive.

Për prindin mund të duket sikur fëmija po e hedh lodrën pa arsye.

Por ai mund të jetë duke mësuar:

“Nëse e lëshoj, ajo bie.”

Vendos dhe nxirr

Jepini një enë të sigurt dhe disa objekte të mëdha që mund të vendosen brenda.

Fëmija mund:

• t’i fusë;

• t’i nxjerrë;

• t’i hedhë;

• ta kthejë enën.

Ky aktivitet shumë i thjeshtë mund ta mbajë të angazhuar për një kohë.

Libra me figura

Librat me fotografi të mëdha janë shumë të dobishëm.

Nuk ka nevojë ta lexoni gjithë tekstin.

Mund të tregoni figurat dhe të thoni:

“Qen.”

“Top.”

“Makina.”

“Fëmija.”

Në këtë mënyrë loja lidhet edhe me komunikimin.

Loja nga 12 deri në 18 muaj

Pas vitit të parë, shumë fëmijë fillojnë të lëvizin më shumë dhe të eksplorojnë ambientin në mënyrë aktive.

Mund të fillojnë:

• të ecin;

• të shtyjnë objekte;

• të ndërtojnë;

• të imitojnë të rriturit;

• të përdorin objekte në mënyra të thjeshta.

Kulla me kuba

Mund t’i jepni kuba të mëdhenj dhe të sigurt.

Tregojini si vendosen njëri mbi tjetrin.

Pastaj lëreni të provojë.

Nëse kulla bie, kjo është pjesë e lojës.

Nuk ka nevojë ta korrigjoni vazhdimisht.

Imitimi i përditshmërisë

Në këtë moshë, fëmijët fillojnë shpesh të imitojnë.

Mund të bëjnë sikur:

• flasin në telefon;

• ushqejnë një kukull;

• pastrojnë;

• përziejnë ushqim;

• krihen.

Mund ta ktheni këtë në lojë.

Për shembull:

“Po e ushqejmë arushin.”

“Arushi do ujë.”

Kjo ndihmon edhe komunikimin dhe imagjinatën.

Loja nga 18 deri në 24 muaj

Në fund të vitit të dytë, loja mund të bëhet më komplekse.

Fëmija mund të fillojë të:

• përdorë lodrat me më shumë qëllim;

• imitojë situata nga jeta;

• kombinojë aktivitete;

• kuptojë udhëzime të thjeshta;

• tregojë çfarë dëshiron.

Loja simbolike

Një kuti mund të bëhet makinë.

Një lugë mund të përdoret për të “ushqyer” një kukull.

Një telefon lodër mund të përdoret për të “telefonuar” gjyshen.

Kjo lloj loje është shumë e rëndësishme për imagjinatën.

Ngjyrat dhe format

Mund të filloni të përdorni fjalë për:

• ngjyrat;

• format;

• madhësitë.

Për shembull:

“Topi i kuq.”

“Kubi i madh.”

“Makina e vogël.”

Nuk është e nevojshme që fëmija t’i mësojë përmendësh.

Qëllimi është t’i dëgjojë në kontekst.

Loja me ujë

Me mbikëqyrje të vazhdueshme, aktivitetet me ujë mund të jenë shumë interesante.

Mund të përdorni:

• gota plastike;

• lugë;

• enë të vogla.

Fëmija mund të:

• mbushë;

• zbrazë;

• derdhë.

Mos e lini asnjëherë fëmijën vetëm pranë ujit, edhe për një kohë shumë të shkurtër.

Leximi si lojë

Leximi nuk duhet të jetë aktivitet pasiv.

Mund të pyesni:

“Ku është macja?”

“Ku është topi?”

“Çfarë po bën bebja?”

Edhe nëse fëmija nuk përgjigjet me fjalë, ai mund të:

• tregojë;

• shikojë;

• bëjë tingull.

Kjo është pjesë e komunikimit.

Loja jashtë

Nëse moti dhe kushtet e lejojnë, koha jashtë mund të ofrojë shumë mundësi për eksplorim.

Mund të shikoni:

• pemët;

• gjethet;

• zogjtë;

• makinat;

• qentë;

• njerëzit.

Gjatë ecjes mund të flisni:

“Shiko zogun.”

“Po kalon makina.”

“Gjethet po lëvizin.”

Nuk keni nevojë për aktivitet të organizuar çdo herë.

Vetë ambienti ofron shumë gjëra për të eksploruar.

Nuk keni nevojë për shumë lodra

Një gabim i zakonshëm është mendimi se fëmija ka nevojë për shumë lodra për t’u zhvilluar.

Në realitet, shumë lodra njëkohësisht mund të jenë edhe shpërqendruese.

Mund të mbani vetëm disa lodra në dispozicion dhe t’i ndërroni herë pas here.

Fëmijët gjithashtu mund të jenë shumë të interesuar për objekte të zakonshme të sigurta si:

• kuti;

• lugë plastike;

• gota;

• enë.

Gjithmonë sigurohuni që objekti të jetë i përshtatshëm për moshën dhe të mos ketë pjesë të vogla ose rreziqe të tjera.

Lëreni edhe fëmijën ta udhëheqë lojën

Prindi nuk ka nevojë të kontrollojë çdo aktivitet.

Nëse fëmija po luan me një top në një mënyrë që nuk e kishit planifikuar, nuk është gjithmonë e nevojshme ta ndaloni.

Vëzhgoni.

Shikoni çfarë po përpiqet të bëjë.

Pastaj mund t’i bashkoheni.

Kjo quhet ndjekja e interesit të fëmijës dhe mund ta bëjë lojën më natyrale.

Mos e ktheni çdo lojë në mësim

Është mirë të përdorni fjalë, ngjyra dhe numra gjatë lojës.

Por nuk është e nevojshme që çdo aktivitet të ketë një rezultat edukativ të matshëm.

Fëmija nuk ka nevojë të “performojë”.

Ndonjëherë loja është thjesht:

• të qeshni;

• të ndërtoni;

• ta rrëzoni kullën;

• ta ndiqni topin;

• të këndoni.

Edhe këto momente kanë vlerë.

Përsëritja është normale

Të rriturit mërziten shpesh nga e njëjta lojë.

Fëmijët jo domosdoshmërisht.

Një fëmijë mund të dëshirojë:

• të hapë të njëjtën kuti 20 herë;

• të lexojë të njëjtin libër;

• ta hedhë të njëjtin top;

• të dëgjojë të njëjtën këngë.

Përsëritja është një mënyrë për të praktikuar dhe kuptuar.

Po ekranet?

Ekranet nuk duhet ta zëvendësojnë lojën e drejtpërdrejtë, ndërveprimin me prindin, lëvizjen dhe eksplorimin.

Për fëmijët shumë të vegjël, koha e kaluar:

• duke luajtur;

• duke folur;

• duke lexuar;

• duke lëvizur;

• duke eksploruar;

është shumë e vlefshme.

Për udhëzime të personalizuara rreth përdorimit të ekraneve sipas moshës, mund të konsultoheni edhe me pediatrin.

Siguria gjatë lojës

Fëmijët nga 0 deri në 2 vjeç eksplorojnë shpesh duke i vendosur objektet në gojë.

Për këtë arsye, kontrolloni që lodrat dhe objektet:

• të jenë të përshtatshme për moshën;

• të mos kenë pjesë të vogla;

• të mos jenë të dëmtuara;

• të mos kenë skaje të rrezikshme.

Mbikëqyrja e të rriturit mbetet shumë e rëndësishme.

Kur fëmija nuk dëshiron të luajë

Nuk është e nevojshme që fëmija të jetë gjithmonë aktiv.

Nëse është:

• i lodhur;

• i uritur;

• i irrituar;

• i mbingarkuar;

mund të mos ketë interes për lojë.

Respektoni sinjalet.

Loja duhet të jetë eksperiencë pozitive, jo detyrim.

Çfarë roli ka prindi gjatë lojës?

Prindi nuk ka nevojë të jetë animator gjatë gjithë ditës.

Mund të:

• ulet pranë;

• komentojë;

• imitojë;

• ndihmojë;

• lexojë;

• këndojë;

• ndjekë interesin e fëmijës.

Edhe 10–15 minuta lojë me vëmendje të plotë mund të jenë shumë të vlefshme.

Çfarë mund të bëjë dadoja?

Nëse fëmija kalon kohë me një dado, edhe ajo mund ta përdorë lojën si pjesë të rutinës.

Prindi mund t’i tregojë:

• cilat lodra preferon fëmija;

• cilat aktivitete i pëlqejnë;

• çfarë rutine ka;

• nëse ka aktivitete që duhet të shmangen.

Dadoja mund të organizojë:

• lexim;

• lojë me kuba;

• shëtitje;

• këngë;

• lojëra me objekte;

• aktivitete të thjeshta sipas moshës.

Nuk është e nevojshme që çdo orë e ditës të jetë e planifikuar.

10 ide të thjeshta për lojë pa shumë përgatitje

1. Lexoni një libër me figura.

2. Ndërtoni një kullë me kuba.

3. Rrokullisni topin mes jush.

4. Këndoni një këngë me lëvizje.

5. Fshihni një lodër dhe kërkojeni.

6. Vendosni objekte brenda një kutie.

7. Luani para pasqyrës.

8. Dilni për shëtitje dhe emërtoni gjërat.

9. Imitoni tingujt e kafshëve.

10. Luani “sikur” me kukulla ose lodra.

Mos harroni: çdo fëmijë zhvillohet ndryshe

Listat sipas moshës duhet të shihen si orientim i përgjithshëm, jo si test.

Një fëmijë mund të interesohet për një aktivitet më herët.

Një tjetër më vonë.

Nëse keni shqetësime rreth zhvillimit, lëvizjes, dëgjimit, shikimit ose komunikimit të fëmijës, diskutoni me pediatrin ose profesionistin përkatës.

Si mund t’ju ndihmojë NanoCare?

Kur zgjidhni një dado për një fëmijë të vogël, mund të diskutoni edhe mënyrën se si ajo e organizon kohën e lojës.

Për shembull, mund ta pyesni:

• Çfarë aktivitetesh bën me foshnjat?

• A lexon libra?

• A organizon shëtitje?

• Si e përshtat lojën sipas moshës?

• Si e menaxhon përdorimin e ekraneve?

Përmes NanoCare mund të eksploroni profile të personave që ofrojnë kujdes për fëmijë dhe të diskutoni drejtpërdrejt rreth eksperiencës dhe mënyrës së tyre të kujdesit.

Përfundim

Loja është një nga mënyrat më natyrale përmes së cilës fëmija eksploron botën.

Nga një buzëqeshje dhe kontakt me sy në muajt e parë, deri te loja me kuba, libra dhe imagjinatë afër moshës 2 vjeç, çdo fazë sjell mënyra të reja për të luajtur së bashku.

Nuk keni nevojë për lodrat më të shtrenjta apo një program perfekt.

Shpesh gjërat më të rëndësishme janë:

• koha;

• vëmendja;

• siguria;

• komunikimi;

• mundësia për të eksploruar.

Ndiqni interesin e fëmijës, përshtateni lojën me moshën dhe mos harroni se edhe aktivitetet më të thjeshta mund të krijojnë momente shumë të vlefshme për fëmijën dhe prindin.

Po kërkoni një dado për fëmijën tuaj?

Eksploroni profilet në NanoCare dhe gjeni persona që mund të përshtaten me rutinën dhe nevojat e familjes suaj.